మోడీ మాయాజాలం వెనుక భారతదేశం- ప్రపంచంలోనే అత్యంత అసమాన దేశాలలో ఒకటిగానూ‐ప్రపంచంలో 4వ అత్యంత సమాన దేశంగా ఎలా మారింది!
పి.జె. జేమ్స్, ప్రధాన కార్యదర్శి, సీపీఐ(ఎంఎల్) రెడ్ స్టార్
2022 ప్రపంచ అసమానత దేశాల నివేదిక ప్రకారం, 2019లో భారతదేశం 216 దేశాలలో 176వ స్థానంలో ఉంది. అప్పటి నుండి, ప్రపంచ బ్యాంక్ ఈ కీలకమైన ప్రశ్నపై ఎటువంటి నిర్దిష్ట అధ్యయనం చేయనప్పటికీ, అత్యంత అవినీతిపరులైన భారతీయ కుబేరుల వద్ద ఆదాయం మరియు సంపద కేంద్రీకరణ ఏ మాత్రం తగ్గకుండా తీవ్రమవుతోంది. అయితే, 2025 జూలై 5న, భారత ప్రభుత్వం తన ప్రెస్ ఇన్ఫర్మేషన్ బ్యూరో ద్వారా ఒక నివేదికను విడుదల చేసింది. ప్రస్తుతం భారతదేశం ప్రపంచంలో “నాల్గవ అత్యంత సమానమైన దేశం” అని, చైనా మరియు అమెరికా కంటే ముందు ఉందని పేర్కొంది. ఈ వాదన తాజా ప్రపంచ బ్యాంక్ నివేదికపై ఆధారపడింది. దీని ప్రకారం,” గిని “సూచిక ఆధారంగా భారతదేశ వినియోగ అసమానత (తక్కువ “గిని” సూచిక ఎక్కువ సమాన పంపిణీని మరియు ధనిక మరియు పేదల మధ్య తక్కువ అంతరాన్ని సూచిస్తుంది; 0 గిని గుణకం పరిపూర్ణ సమానత్వాన్ని సూచిస్తుంది మరియు 1 పరిపూర్ణ అసమానతను సూచిస్తుంది) 2011-23 దశాబ్ద కాలంలో 28.8 నుండి 25.5కి మెరుగుపడింది. అయితే, వినియోగంతో పోలిస్తే, ఆదాయం మరియు సంపద సామాజిక-ఆర్థిక అసమానతను నిర్ణయించడంలో ప్రధాన కారకాలు అని రాజకీయ ఆర్థిక శాస్త్రంలో ఒక అంగీకరించబడిన వాస్తవం.
క్లుప్తంగా చెప్పాలంటే, భారతదేశంలో అసమానతకు సంబంధించి తన నివేదించిన నివేదిక వెల్లడి కోసం, ప్రపంచ బ్యాంక్ 2022-24 మధ్య జరిగిన గృహ వినియోగ వ్యయ సర్వే ( గృహ వినియోగ వ్యయ సర్వే-HCES)పై ఆధారపడింది. దీని ప్రకారం, గ్రామీణ ప్రాంతాలకు భారతదేశం యొక్క “గిని” గుణకం 2022-23లో 0.266 నుండి 2023-24లో 0.237కి తగ్గింది మరియు పట్టణ ప్రాంతాలకు 2022-23లో 0.314 నుండి 2023-24లో 0.284కి తగ్గింది. దీని ఆధారంగానే అధికారిక మరియు కార్పొరేట్ వర్గాలు 2011-23 మధ్య 171 మిలియన్ల మందిని తీవ్ర పేదరికం నుండి బయటపడటంలో మోడీ పాలనను ప్రశంసించడం ప్రారంభించాయి. మరియు ప్రభుత్వం యొక్క సామాజిక సంక్షేమ శాఖ ఒక ప్రకటనను కూడా విడుదల చేసింది: “ఇది భారతదేశ ఆర్థిక పురోగతి తన జనాభా అంతటా ఎంత సమానంగా పంచుకోబడుతుందో ప్రతిబింబిస్తుంది. ఈ విజయానికి వెనుక పేదరికాన్ని తగ్గించడం, ఆర్థిక ప్రాప్యతను విస్తరించడం మరియు అత్యంత అవసరమైన వారికి సంక్షేమ సహాయాన్ని నేరుగా అందించడంపై స్థిరమైన విధాన దృష్టి ఉంది.” మోడీ అభిమానులు కూడా ప్రపంచ బ్యాంక్ నివేదికను ఆయన పేదరిక నిర్మూలన వాదనలకు మద్దతుగా అన్వయించడం ప్రారంభించారు. ఇటీవల, ట్రినిడాడ్ మరియు టొబాగోలో ఉన్నప్పుడు, మోడీ స్వయంగా ప్రపంచ బ్యాంక్ నివేదికను హైలైట్ చేస్తూ, ఒక దశాబ్ద కాలంలో భారతదేశం 250 మిలియన్ల మందికి పైగా ప్రజలను తీవ్ర పేదరికం నుండి బయటపడిందని పేర్కొన్నారు.
ఇంతలో, పైన పేర్కొన్న అదే గృహ వినియోగ వ్యయ సర్వే( HCES) డేటా విశ్లేషణ ఆధారంగా, స్వతంత్ర విద్వాంసులు భారతదేశంలో పేదరికం యొక్క వాస్తవ స్థాయిని అధికారిక అంచనాలు తక్కువగా చూపుతున్నాయని చూపించారు. ఉదాహరణకు, రివ్యూ ఆఫ్ అగ్రేరియన్ స్టడీస్ (2025 ఫిబ్రవరి 05)లో ప్రచురించబడిన ఒక అధ్యయనం భారతదేశ జనాభాలో 26.4% (ప్రపంచంలోని 700 మిలియన్ల అత్యంత పేదలలో 38 కోట్ల లేదా 380 మిలియన్లు) ప్రపంచ బ్యాంక్ పేదరిక రేఖ అయిన రోజుకు $2.15 కంటే దిగువన ఉన్నారని నివేదించింది. సి ఏ సేతు, అభినవ్ సూర్య మరియు సి ఏ రుతు నిర్వహించిన ఈ అధ్యయనం ఆహారం, గృహ, ఆరోగ్య సంరక్షణ మరియు విద్య ఖర్చులను పరిగణనలోకి తీసుకుంది. వారి అధ్యయనం ప్రకారం, గ్రామీణ భారతదేశంలో ఒక వ్యక్తి పేదరిక రేఖకు పైన ఉండాలంటే నెలకు కనీసం రూ. 2,515 ఖర్చు చేయాలి. పట్టణ ప్రాంతాల్లో, జీవన వ్యయాలు ఎక్కువగా ఉన్న చోట, కనీస అవసరం నెలకు రూ. 3,639గా ఉంది. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో 27.4% మంది మరియు నగరాల్లో 23.7% మంది ప్రజలు ఇప్పటికీ పేదరికంలో జీవిస్తున్నారని అధ్యయనం కనుగొంది. పట్టణ మరియు గ్రామీణ ప్రాంతాలను కలిపినప్పుడు, భారతదేశ మొత్తం జనాభాలో 26.4% మంది ప్రాథమిక అవసరాలను తీర్చుకోవడానికి తగినంత సంపాదించలేదని దీని అర్థం. హాస్యాస్పదంగా, భారతదేశంలో పేదరికం 5%కి తగ్గిందని పేర్కొన్న నీతి ఆయోగ్ అధ్యయనం కూడా అదే డేటాపై ఆధారపడింది. మరియు ఇటీవలే, ఆర్థిక విశ్లేషకుడు, హార్దిక్ జోషి, వరల్డ్ ఇనీక్వాలిటీ డేటాబేస్ (2024)ను ఉటంకిస్తూ భారతదేశంలో ఆదాయ అసమానత బ్రిటీష్ పాలనలో ఉన్న దానికంటే దారుణంగా ఉందని ఎత్తి చూపారు.
వాస్తవానికి, నయా ఉదారవాద కేంద్రాల పరిశోధనలకు విరుద్ధంగా, అనేక అంతర్జాతీయ ఏజెన్సీలు భారతదేశం యొక్క తీవ్రమైన సంపద మరియు ఆదాయ అసమానతను స్థిరంగా హైలైట్ చేస్తున్నాయి. ఉదాహరణకు, ఆక్స్ఫామ్, 2024 చివరిలో ప్రచురించిన తన నివేదిక “సర్వైవల్ ఆఫ్ ది రిచెస్ట్: ది ఇండియా స్టోరీ”లో భారతదేశంలోని అత్యంత సంపన్నులు లేదా కుబేరులు 1% మంది మొత్తం సంపదలో 40%కి పైగా కలిగి ఉన్నారని, అయితే దిగువ 50% లేదా జనాభాలో అత్యంత పేద సగం మంది కేవలం 6.4% మాత్రమే కలిగి ఉన్నారని వెల్లడించింది. అందరికీ తెలిసినట్లుగా, మోడీ పాలన యొక్క ఒక దశాబ్దం భారతీయ కార్పొరేట్ బిలియనీర్ల సంపదలో పది రెట్లు పెరిగింది. ఆదాయం మరియు సంపదలో ఈ భారీ వ్యత్యాసం భారతదేశాన్ని ప్రపంచంలోని ” మొత్తం పేదలలో” 50% పైగా ఉన్న దేశంగా, “ప్రపంచ పేదరికం యొక్క కోట”గా మార్చే కీలక అంశాలలో ఒకటిగా ఉన్నది. ఎందుకంటే పేదరికం మరియు అసమానతలు విడదీయరానివి. ఇది ప్రత్యేకంగా భారతీయ పరిస్థితి మాత్రమే కాదు; నయా ఉదారవాదం కింద ఉన్న ఒక ప్రపంచ దృగ్విషయం. ఎందుకంటే, 2025 ఫిబ్రవరిలో “ఆక్స్ఫామ్” నివేదించినట్లుగా, తీవ్రమవుతున్న మితవాద కార్పొరేటిజం ప్రపంచ జనాభాలో 44% మందిని ప్రపంచ బ్యాంక్ నిర్వచించిన పేదరిక రేఖకు దిగువకు నెట్టివేసింది, అయితే ప్రపంచ సంపదలో 45% అత్యంత ధనవంతులైన 1% మందిచే నియంత్రించబడుతుంది.
నిస్సందేహంగా, మోడీ పాలన ప్రపంచ బ్యాంక్ అధ్యయనాన్ని ప్రశంసిస్తుండగా, ఇది “ఆక్స్ఫామ్”కు వ్యతిరేకంగానూ, వైరుధ్యంతో కూడుకొని ఉంది.ఇది వివిధ వనరుల ద్వారా నిధులు సమకూర్చబడిన మరియు 70కి పైగా దేశాలలో పనిచేస్తున్న ఒక ప్రపంచ ప్రభుత్వేతరుల సంస్థల (NGO) సమాఖ్య. “ఆక్స్ఫామ్” ద్వారా వెల్లడైన నివేదికలు భారతదేశంలో మాత్రమే కాకుండా, సామ్రాజ్యవాద దేశాలలో కూడా ప్రభుత్వాలకు తలనొప్పిగా ఉన్నాయి.ఎందుకంటే అవి ఆతిథ్య దేశం యొక్క వాదనలను మరియు సామాజిక-ఆర్థిక వాస్తవాలకు సంబంధించిన ప్రతికూల వాస్తవాలపై “విధవ వస్త్రధారణ”ను బహిర్గతం చేస్తాయి. అలా, భారతదేశంలో కూడా, ఆక్స్ఫామ్ చట్టపరమైన కేసులను ఎదుర్కొంటోంది.ప్రత్యేకంగా విదేశీ విరాళాల నియంత్రణ చట్టం ( విదేశీ విరాళాల నియంత్రణ చట్టం-FCRA) ఉల్లంఘన ఆరోపణలకు సంబంధించి. అయినప్పటికీ దాని నివేదికలు ఆందోళన చేస్తున్న ప్రజలచే సమర్థించబడుతున్నాయి.
ఎందుకంటే అవి కాలంచెల్లిన బెంచ్మార్క్లు మరియు లోపభూయిష్ట అంచనాలు . తప్పుల తడకలుగా ఉన్న, అనేక మార్పులు చేయబడిన, మార్చబడిన గణాంకాలపై ఆధారపడే అధికారిక లెక్కల కంటే ఇవి నమ్మదగినవి.
వాస్తవానికి, ప్రపంచ బ్యాంక్ మరియు మోడీ పాలన రెండూ వారి మితవాద నయా ఉదారవాదానికి కట్టుబడి ఒకే తరంగదైర్ఘ్యంపై (mental wavelength) ఉన్నాయి. రెండూ భారతదేశాన్ని ప్రపంచంలో ‘అత్యంత వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న ఆర్థిక వ్యవస్థలలో’ ఒకటిగా ప్రొజెక్ట్ చేస్తున్నాయి. జనాభాలో ఒక స్వల్ప ఉన్నత వర్గం మాత్రమే ఈ వృద్ధి నుండి ప్రయోజనం పొందుతుండగా, ప్రజలలో అత్యధికులు తమ ప్రాథమిక అవసరాలను కూడా తీర్చుకోవడానికి పోరాడుతున్నారు. భారతదేశంలో పేదరికం మరియు అసమానత అత్యంత అమానవీయ కుల వ్యవస్థ మరియు లింగ అసమానత ద్వారా తీవ్రమవుతుందని ప్రపంచ బ్యాంక్ అస్సలు పట్టించుకోదు. ఇది దళితులు, మహిళలు మరియు పిల్లలపై అసమాన భారాన్ని మోపుతున్నది. అందుకే గణాంకవేత్తలు ప్రజల వాస్తవ అనుభవాన్ని చిత్రీకరించడంలో మరియు అంతర్లీన సామాజిక-ఆర్థిక బహిష్కరణను బయటపెట్టడంలో విఫలమవుతున్నారు. ఈ సందర్భంలో, ఆదాయం మరియు సంపద కంటే వినియోగంపై ప్రపంచ బ్యాంక్ యొక్క ప్రాధాన్యత మరింత సమస్యాత్మకమైనది. పేదరిక కొలత యొక్క పద్ధతిని పావర్టీ అండ్ ఇనీక్వాలిటీ ప్లాట్ఫాం (PIP) వంటి కొత్త సాధనాలను ఉపయోగించి అప్డేట్ చేస్తున్నామని పేర్కొన్నప్పటికీ, అధికారిక వనరుల నుండి డేటాపై ప్రపంచ బ్యాంక్ పై ఆధారపడటం ఈ విషయంలో ఎటువంటి గుణాత్మక మెరుగుదలను తీసుకురాలేదు.
హాస్యాస్పదంగా, 2022లో, ప్రపంచ బ్యాంక్ భారతదేశంలో పేదరికం రేటు 28.1% అని పేర్కొంది. ఇప్పుడు, భారతదేశంలో భయంకరమైన పేదరికం, వంచన మరియు అసమానత స్థాయిలను కప్పిపుచ్చుతూ, 2014లో 142వ స్థానం నుండి 2020లో 63వ స్థానానికి మారిన ఈజ్ ఆఫ్ డూయింగ్ బిజినెస్ ర్యాంకింగ్ను మెరుగుపరచడానికి మోడీ ప్రభుత్వం చేసిన నిజాయితీ ప్రయత్నాలకు ప్రపంచ బ్యాంక్ గొప్ప ప్రశంసలను కురిపించింది. 2021లో ఈజ్ ఆఫ్ డూయింగ్ బిజినెస్ ఇండెక్స్ను నిలిపివేసిన తర్వాత, ఇప్పుడు ప్రపంచ బ్యాంక్ డూయింగ్ బిజినెస్ రిపోర్ట్ మరియు బిజినెస్ ఎనేబులింగ్ ఎన్విరాన్మెంట్ అనే కొత్త విధానాన్ని స్వీకరించింది, దీని ప్రకారం పెట్టుబడిదారుల-స్నేహపూర్వక చర్యలను అమలు చేయడంలో భారత ప్రభుత్వం అగ్రశ్రేణి దేశం. ఈ ప్రక్రియలో, వేగంగా తగ్గుతున్న పేదరికంపై తాజా ప్రపంచ బ్యాంక్ నివేదిక భారతదేశం యొక్క గులాబీ చిత్రాన్ని ఇవ్వడానికి మరియు పేదరిక నిర్మూలనలో ప్రభుత్వ ప్రయత్నాలను ప్రశంసించడానికి ఉద్దేశించబడింది.
వినియోగ అసమానతలను తక్కువగా అంచనా వేయడానికి దారితీసే “నమూనా మరియు డేటా పరిమితులు” ఉన్నాయని ప్రపంచ బ్యాంక్ నివేదిక అంగీకరించినప్పటికీ, దాని నివేదిక సారాంశంలో భారతదేశం ప్రపంచంలో “నాల్గవ అత్యంత సమానమైన” దేశం అనే వాదన చుట్టూ ప్రచార యుద్ధాన్ని ప్రారంభించడానికి మోడీ పాలనకు ఒక దైవదత్త అవకాశాన్ని ఇచ్చింది. ప్రధాన ప్రతిపక్ష పార్టీ కాంగ్రెస్ మోడీ పాలన యొక్క వాదనను “మోసపూరితమైనదిగానూ” “ఆశ్చర్యకరంగానూ వాస్తవాలకు దూరంగా ఉన్నది” అని సరిగ్గా ఎత్తి చూపింది;చూపుతున్నది. అయితే కాంగ్రెస్ 1990ల ప్రారంభంలో పీవీ నరసింహా రావు-మన్మోహన్ పాలన పూర్తిగా నెహ్రూవియన్ నమూనాని వదిలిపెట్టి, నయా ఉదారవాద ప్రపంచీకరణను స్వీకరించడమే కాకుండా, బాబ్రీ మసీదును కూల్చివేసిన సంఘీ గూండాలకు భద్రత కల్పించిందని స్వయం విమర్శనాత్మకంగా అంగీకరించాలి.ఇవి కార్పొరేట్-హిందూత్వ ప్రాజెక్టులో కీలకమైన మైలురాళ్ళు.
అయితే, అత్యంత ఆశ్చర్యకరమైన రాజకీయ దాడి ,దెబ్బ కేంద్ర మంత్రి నితిన్ గడ్కరీ నుండి వచ్చింది.నాగ్పూర్లో జూలై 5న జరిగిన ఒక కార్యక్రమంలో ఆయన పెరుగుతున్న పేదల సంఖ్య మరియు ధనవంతుల చేతిలో అనూహ్య సంపద కేంద్రీకరణపై ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. విడ్డూరం ఏమిటంటే, ప్రెస్ ఇన్ఫర్మేషన్ బ్యూరో విడుదలైన సమయంలో, మోడీ ట్రినిడాడ్ మరియు టొబాగోలో ప్రపంచ బ్యాంక్ నివేదికను హైలైట్ చేస్తూ, తన పాలనలో భారతదేశం 250 మిలియన్ల మందికి పైగా ప్రజలను తీవ్ర పేదరికం నుండి బయటపడిందని పేర్కొంటున్న సమయంలో గడ్కరీ ఈ ప్రకటన చేశారు! మోడీ మంత్రివర్గంలో “ఆర్ఎస్ఎస్ మనిషి రిజర్వ్లో” అని పిలవబడే గడ్కరీ అభిప్రాయం, ప్రపంచ బ్యాంక్ నివేదికపై ఆధారపడిన నిరాధార ప్రచారంపై పాలక వర్గంలో ఉన్న వైరుధ్యాలకు నిదర్శనం అనడంలో సందేహం లేదు!
పి.జె. జేమ్స్, ప్రధాన కార్యదర్శి, సీపీఐ(ఎంఎల్) రెడ్ స్టార్, న్యూఢిల్లీ,
08-07-2025.(MHP)
